Khi câu từ kết nối tới trái tim | CDTK#7

Những tháng cuối năm có một bầu không khí rất khác với những khoảng thời gian còn lại của năm. Ngoài những tất bật sắp xếp công việc trước nghỉ lễ, mường tượng đi đâu và làm gì trong kỳ nghỉ, lên kế hoạch năm tới, vân vân và mây mây, thì có 1 dòng suy nghĩ hoài niệm chợt ùa về. Là những nghĩ suy về năm đã qua, ta đã làm gì, được gì và mất gì. Tổng kết để có khoảng lặng nhìn lại bản thân, cuộc đời đã trải qua. Tui cũng có những dòng suy nghĩ ấy. Kỳ này tui nghĩ về hành trình học tiếng Pháp của tui. Cũng mấp mé gần 10 năm ở Pháp rồi, có biết bao chuyện để kể, vui có, buồn có. Thôi thì để tui kể chuyện vui trước ha, chuyện buồn để tập khác.

Chúc mọi người Giáng sinh an lành ! :)))

Từ những từ vựng cơ bản

Nhớ lại từ lúc đầu, trước khi sang Pháp là tui đã tranh thủ học được 2 khóa cơ bản tiếng Pháp để làm vốn lận lưng, bên cạnh tiếng Anh đã tự tin ổn rồi. Vốn dĩ bản thân không phải dạng bất cần đời, hay nhìn đời bằng nửa con mắt, nên từ thói quen trong tiếng Việt, tui vẫn niệm chú, rất thường xuyên và lưu loát, 3 từ tiếng Pháp cơ bản: Bonjour (Xin chào), Merci (Cảm ơn) và Désolé (Xin lỗi) với ý niệm rằng, giữ mình lịch sự thì lỡ có vô duyên cũng khó bị chửi, mà xin lỗi rồi thì cũng khó bị cóc đầu, còn cảm ơn để phòng tránh mấy đứa hay dỗi. Nói vui thế thôi chứ 3 từ này được dùng rất thông dụng trong phép tắc xã giao lịch sự hằng ngày, dù ở ngữ cảnh văn hóa nào, nên biết mình không nói hay, nói giỏi tiếng nước người ta thì mình chủ động dùng những từ này, ắt sẽ hữu dụng. Học trước chăm là thế, chuẩn bị tâm thế nhã nhặn là thế, rồi cũng đâu có thoát được kiếp nạn. Những ngày đầu ở Pháp, ở Paris năm 2016, trong cơn hoảng hồn bất chợt bị lạc trong ga trung chuyển tàu điện ngầm (nơi giao cắt các nhánh tàu khác nhau), tui đã không giữ được bình tĩnh mà sồn sồn quýnh quáng ‘vớ bắt’ một chú bảo vệ để hỏi ngay đường đi, trước cả khi lấy sự chú ý của chú bằng một câu chào. Thế là nhận lại cái mặt đơ như khí trơ của chú với câu mở miệng kiên định chờ mình hồi đáp tương tự: “Bonjour ! BONJOUR.. !!” (Chào con .. Chú CHÀO CON đó!!). Thế đấy, nhất quyết phải chào nhau lịch sự đã (ta có quen biết nhau đâu!), chuyện gì tính sau. Ây dà, hậu quả thì không có gì nghiêm trọng, nhưng bài học quả khắc sâu. 8 năm ở Pháp sau đó, chỉ có người Pháp quên chào tui thôi chứ tui không hề quên lần nào.

8 năm ở Pháp sau đó, chỉ có người Pháp quên chào tui thôi chứ tui không hề quên lần nào.

Phép lịch sự ở Pháp là thế. Cơ mà ở Việt Nam cũng lịch sự vậy mà, chỉ là nhà mình – tiếng mình quen nếp rồi thì tui cũng không để ý mức độ nghiêm trọng của vấn đề lỡ khi phạm lỗi. Với lại, đã “vô lễ” thì sao là Lễ tui được, phải hơm?! Tào lao tưởng tượng cảnh sắp bị giết mà quýnh quáng gọi 113, tui nghĩ tui vẫn bắt đầu bằng “chú ơi/cô gì ơi/..” rồi mới kêu cứu mà, sao nỡ nói trống không được. :)

Đến ma thuật kết nối trái tim

Bẵng tới khi hôm qua, trong lúc mua thuốc ở tiệm thuốc tây, tui mới ngỡ ra sự khác biệt sau bấy năm thực hành những từ lịch sự cơ bản ấy. Sau khi giao dịch xong và tui nói lời chào ra về, tui nhận lại câu chào và lời chúc “Bonne jourée à vous aussi (Chúc anh một ngày tốt lành)!” rất chân thành từ bà dược sĩ đã tiếp tui, kèm nụ cười trên môi (ở Pháp hoặc là người Pháp, bạn sẽ hiểu sự hiếm có và giá trị của nụ cười trong giao tiếp hằng ngày ở đây). Cái gì chân thành sẽ cảm nhận được ngay và rõ mồn một, phải không nào? Từ ngữ điệu tới câu từ, mọi thứ tui cảm nhận rất chân thành. Đó là kết quả của quá trình tui chủ động nhắc bả là thẻ bảo hiểm y tế bản giấy của tui bị hết hạn, sau đó bả hướng dẫn tui gửi email cho bả thẻ online của tui còn hạn (để kiểm tra và lưu trữ), cái rồi check mail vẫn chưa nhận nên bả nhắc tui là trong đây mạng yếu lắm, tui thấy đúng khi điện thoại báo thấp thoáng 1 vạch hay không có vạch sóng nào, tui bèn đi ra ngoài để đảm bảo thư đã gửi đi. Vấn đề phát sinh và được giải quyết ổn thỏa nhờ nỗ lực của 2 bên, bất kể lý do là gì và lỗi từ ai. Trong lòng tui cảm ơn bả vì hướng dẫn chính xác, hiệu quả và có tình. Khoảnh khắc khi nói cảm ơn tui không nghĩ ngợi nhiều, mà bẵng khi về tới nhà tui mới ngẫm ra hàm ý câu chuyện. Gần đây, tui nhận ra mình có bước chuyển mình trong việc học tiếng Pháp, khi tui giờ đây có thể nói lưu loát và thoải mái, dù phát âm còn mang âm hưởng ‘Pháp kiều’ và cú pháp còn có lỗ hổng, nhưng bước tiến lớn vẫn là phong thái tự nhiên, không còn mang thái độ lo âu tột cùng, sợ người ta không hiểu rõ ý mình, vào trong từng lời nói khiến người nghe cũng khổ lây. Đây vốn cũng từng là một kiếp nạn trong những ngày đầu ở Paris khi tui hỏi những khoản tiền tui không hiểu rõ tính ra sao trong hóa đơn tiền nhà nhưng người ta hiểu lầm việc hỏi của tui thành lời cáo buộc họ ăn cắp tiền hay lừa đảo gì đó, họ đã đùng đùng nổi giận trước cái mặt ngơ ngác của tui. Nghĩ lại thấy thương mình ghê gớm, lúc đó không có đủ từ vựng để chỉnh cái thái độ giận cá chép thớt đó, cũng chả biết la ó, than vãn, giãy nãy, ăn vạ gì vì tâm thế ‘người mới qua’ và ‘tấm chiếu mới chưa trải sự đời’, khiêm tốn và khờ dại đến lố bịch, nên tui đành thui thủi về nhà gặm nhấm câu hỏi mà tự mình không có khả năng trả lời, tệ hơn nữa là tự vấn mình đã làm gì sai khiến họ tức giận.

từ ‘merci’ đã kết nối được tới trái tim để bày tỏ lòng cảm kích dung dị đầy tình cảm, như cái cách tui đã làm với từ ‘cảm ơn’ và ‘thank you’.

Cảm xúc không phải lúc nào cũng hưng phấn để đạt độ chân thành 100%, nhưng một khi đạt trạng thái đó, từ ‘merci’ đã kết nối được tới trái tim để bày tỏ lòng cảm kích dung dị đầy tình cảm, như cái cách tui đã làm với từ ‘cảm ơn’ và ‘thank you’. Tui cũng học được cách điều phối sự chân thành cho phù hợp với từng ngữ cảnh, từng đối tượng, nhưng tựu chung thì với tui, chân thành là điểm tựa, và sự tử tế thì đi trước, vì ta không bao giờ biết được người đang tiếp xúc đã trải qua những chuyện khó khăn hay đau buồn nào, cho tới thời điểm nói chuyện với ta. Tốt hơn hết là cố gắng mang lại sự tử tế cần thiết để, lỡ bất lợi thì cuộc trò chuyện không trở nên gay gắt, còn thuận lợi thì cả hai cùng thăng hoa, ai cũng được hân hoan, vui vẻ cả ngày. Và về lâu dài, ai biết được chữ ngờ với trái ngọt do những niềm vui nho nhỏ mang lại. Như trường hợp mẹ bạn người Pháp của tui cảm mến tui từ những ngày đầu tiên tới chơi vì tui đã chào hỏi bà mỗi sáng gặp nhau ở nhà bà ấy, mặc dù cả ngày tui chỉ ú ớ được vài câu với bà rồi phắn đi nơi khác chơi. Rồi sau này, khi có những bất hòa không tránh khỏi giữa tui với các thành viên khác, bà vẫn trao cho tui sự nhẫn nại và vị tha để giúp tui hòa giải tình cảnh khó xử trong gia đình của chính bà. Ấn tượng tốt ban đầu đã có, khó khăn gì sau này tới cũng dễ chịu mà cùng nhau xử lý được, nhỉ?!

Phải học đến ngôn ngữ thứ 3, tui mới biết dòm lại cách mình dùng tiếng Việt mẹ đẻ của mình. Ngoài nhân cách mới, trải nghiệm mới, tui còn được quay về học cách trân trọng và phát triển tiếng Việt. Tui trở nên biết yêu tiếng Việt đúng đắn và khách quan hơn nhiều. Nghĩ chiều ngược lại cho người Pháp vẫn thấy đúng, khi họ vỡ lẽ những quan sát chí lý mà tui góp nhặt trong hành trình học tiếng của họ, mà bản thân họ không bao giờ tự vấn như cái cách mà người nước ngoài làm. Những tự tôn thái quá về tự hào dân tộc hay sự phàn nàn duy ý chí, thiếu trân trọng những gì họ có được so với những dân tộc khác, cũng theo đó mà được điều chỉnh khách quan hơn. Chí ít, cái trao đổi ở đây là thái độ tích cực hơn khi nhìn nhận những sự việc tưởng chừng như tệ hại, vô vọng toàn tập.

-- Về Chuyện đời tui kể : một mini series kể chuyện đời sống mà tui trải qua, thường liên quan tới khía cạnh đạo đức và tui muốn dành một nơi để tôn vinh những nghĩa cử và ý niệm đẹp trong đời. Một đóa hoa ngát hương có thể làm nên một ngày mới tươi vui của một hay nhiều người trong thế giới hỗn độn này. Vì chẳng ai có thể dạy ai khác về đạo đức, nhưng ta luôn có lựa chọn để làm sao tử tế nhất có thể. Tui cũng sẽ kể bằng 3 thứ tiếng (Việt, Anh và Pháp) để có nhiều góc nhìn đa văn hóa vì đây là môi trường tui đang sống (người Việt sống ở Pháp thích nói tiếng Anh 😁).