Lẩn quẩn chuyện thiết bị - kỹ năng và góc nhìn của người trong và ngoài cuộc | CDTK#2

Chuyện đời tui kể #2

Hôm bữa gặp gỡ một bạn trẻ người Pháp cỡ U25 hỏi về việc chụp ảnh của mình. "Anh là nhiếp ảnh gia à?" - bản mở đầu câu chuyện mà tui đang muốn kể lại ở đây nè. Tui nói ừ, kèm lời giải thích ngắn về tiểu sử bản thân đá sân sang nhiếp ảnh bằng niềm đam mê và trân trọng nghề nghiệp. Bản có vẻ chưa hiểu lắm (hay chưa muốn lắng nghe?!), bản hỏi xác nhận tiếp: "Ủa vậy là anh chụp chuyên nghiệp mà phải hông? Anh có máy to đùng mà..?". Tui cười hơi nhăn nhó vì không thích gắn suông hình ảnh 'máy to xịn xò' với kỹ năng 'chuyên nghiệp' hay định nghĩa thiếu cơ sở về nghề sử dụng công cụ đó. Tui giải thích ngắn về ý niệm của mình, đại loại là không phải ai cầm máy to cũng được gọi là nhiếp ảnh gia, và tính chuyên nghiệp còn phụ thuộc vào mức độ cam kết của bản thân người cầm máy với mọi hoạt động liên quan trong lĩnh vực này. Tui bắt đầu từ sở thích, rồi lớn dần thành đam mê. Mê quá vì thấy mình còn tiềm năng làm được nhiều hơn là chỉ chụp bâng quơ khi có hứng hay chỉ chụp cho chính mình và bạn bè vu vơ, tui chuyển tiếp sang chế độ chuyên nghiệp, nào là tạo website, nào là nhận khách hàng,.. để đi xa hơn, vừa học hỏi thêm, vừa chia sẻ trải nghiệm làm ra bức hình đẹp với nhiều người khác, điều mà tui cho là thú vị và hay ho.

Hình 1: Mặc cho hạn chế thiết bị (Canon 700D + ống kính hãng thứ ba 70-300mm), tui vẫn có thể đến gần chủ thể chim và đạt được độ sắc nét vừa đủ cả khi chụp chim đang bay hoặc đứng yên. Tui thậm chí còn tận dụng được đặc tính của cảm biến crop để mở rộng tiêu cự lên tối đa 480 mm (1.6x300 mm).  Những bức ảnh tui chụp, phía dưới và bên phải, so với ảnh của một bạn đồng nghiệp đi cùng vào ngày hôm đó, phía trên và bên trái (Canon 1D X Mark II, ống kính EF 600mm với vòng zoom 1.4x).

Ấy là mục tiêu tui nhắm, chứ lý do ban đầu vẫn là điều mà ai chơi nhiếp ảnh và dõi theo hay xót nhất: tiền mua trang thiết bị tốn kém quá 😆. Hỏi có mấy ai theo liền nghiệp chụp hình và sống được nhờ nó ngay từ cái bấm máy đầu tiên?! Tui có cái thuận lợi là ban đầu có hỗ trợ từ gia đình mua cho cái máy đầu tiên và sau này là thu nhập chính của tui nuôi được sở thích chụp hình trong thời gian khám phá và trưởng thành cùng nó. Cũng may luôn là tui biết thân biết phận 'nhà nghèo, phải tiết kiệm và dành dụm, phấn đấu lên dần' nên chưa bao giờ vội đua trang thiết bị cho tới cao cấp nhất, hiện đại nhất. Ấy vậy mà hay, tình cảnh khốn khó buộc tui phải xài máy kỹ, tận dụng hết khả năng và đẩy tới giới hạn của máy mới chuyển sang máy đời mới phù hợp hơn với kỹ năng mình đã có và tiếp tục tu luyện kỹ năng mới tinh xảo hơn. Hoàn cảnh lịch sử như vậy vô tình ban cho tui cơ hội rèn luyện không chỉ kỹ năng mà còn là đức tính tốt, biết nhu biết cương theo hoàn cảnh cụ thể, sự nhẫn nại cho một đổi mới tiếp theo bền vững, và biết trân trọng những gì đang có. Thầm cảm ơn tháng ngày đọc hết và đọc tới đọc lui khi cần tra cứu cuốn cẩm nang sử dụng (user manual) đi kèm máy, hàng trăm trang giấy đó giúp tui có nền tảng kỹ thuật rất vững về cái máy của mình (cộng thêm kiến thức khoa học về điện tử, công nghệ thông tin, vậy lý ánh sáng, sinh học mắt người, v.v. mà tui có và trau dồi dần thì tui rất tự do trên con đường sáng tạo nhiếp ảnh của mình). Có thể tui không biết hết công nghệ hay kỹ thuật mới trên thị trường, nhưng để cho ra cùng kết quả hình ảnh lung linh như 'con nhà người ta', tui biết rõ cách làm cho ra được tương tự với chiếc máy khiêm tốn đáng yêu của mình.

---

Khi bạn dùng một chiếc máy ảnh đủ lâu thì những yếu điểm của nó sẽ biến mất. Đa số những giới hạn của máy ảnh có thể được bù trừ bằng kĩ năng của người chụp.

---

Sự phổ cập nhiếp ảnh nhờ camera trên điện thoại thông minh và hình ảnh phổ thông hóa của nhiếp ảnh gia cũng như máy chụp hình chuyên nghiệp đã giúp cho mọi người dễ dàng trải nghiệm và tạo nên tác phẩm nhiếp ảnh của riêng mình. Sự dễ đó cũng hay bị biến thành sự dễ dãi của công chúng trong việc cảm thụ hình ảnh và trân trọng công sức của người làm nên tác phẩm. Âu cũng là hệ quả tất yếu của quá trình hiện đại hóa, cũng như là thách thức định nghĩa nhiếp ảnh gia trong đời sống. Ở đây tui mới chỉ nói tới quan hệ máy móc - kỹ năng, còn một mảng quan trọng khác về sáng tạo và khả năng hiện thực hóa ý tưởng sẽ là yếu tố quyết định nên sự khác biệt giữa 'máy ảnh gia' và 'nhiếp ảnh gia', hay chuyên nghiệp vs. nghiệp dư. Hẹn có dịp khác ta mạn bàn về chủ đề này.